მითები ABA თერაპიაზე: „წვრთნა“, „კანფეტისთვის“ და მშობლების სხვა შიშები, ნეირონი ბათუმი

მშობლები, რომლებიც ABA-ს შესახებ პირველად ისმენენ, ხშირად შიშებით მოდიან. ზოგს წაკითხული აქვს, რომ ეს წვრთნაა. ზოგს ეშინია, რომ ბავშვს „გატეხენ“ ან ის ყველაფერს მხოლოდ ტკბილეულისთვის გააკეთებს. განვიხილოთ გავრცელებული მითები ისე, როგორც მათ ცენტრ „ნეირონის“ სპეციალისტები ხსნიან.

მითი 1. ABA საჭიროა მხოლოდ ქცევის კორექციისთვის

სინამდვილეში ABA, პირველ რიგში, უნარების ჩამოყალიბებას ეხება. მეცადინეობებზე ავითარებენ მეტყველებას და მიმართული მეტყველების გაგებას, კომუნიკაციას, აზროვნებას, თამაშს, სასწავლო უნარებს, დამოუკიდებლობას და სხვა ადამიანებთან ურთიერთობას. მაგალითად, როცა ბავშვი გამოცანას ხსნის, ის სწავლობს სიტყვიერი აღწერის გაგებას, ნიშნების შედარებას და პასუხის დამოუკიდებლად პოვნას.

მითი 2. ეს „წვრთნაა“, რომელიც პიროვნებას თრგუნავს

ABA ქცევით პრინციპებს იყენებს, მაგრამ ეს მეცნიერულად დასაბუთებული სწავლების მეთოდია. მისი მიზანი არ არის ბავშვის „მოსახერხებლად“ ქცევა, არამედ დახმარება, რომ მან სასარგებლო უნარები აითვისოს, გახდეს უფრო დამოუკიდებელი და გარშემომყოფებისთვის უფრო გასაგები. კარგი თერაპია თავად ბავშვის ინტერესებსა და საჭიროებებს ითვალისწინებს.

მითი 3. ABA მხოლოდ მაგიდა, ბარათები და ბრძანებებია

თანამედროვე ABA მოიცავს თამაშს, თავისუფალ ურთიერთქმედებას, ბუნებრივ გარემოში სწავლებას, მოდელირებას და უნარების სხვადასხვა სიტუაციაში გადატანას. ცენტრში ამბობენ, რომ თერაპია მოთხოვნებით კი არ იწყება, არამედ თანამშრომლობით: მხიარული სოციალური თამაშების მეშვეობით უფროსი საინტერესო საქმიანობის ნაწილი ხდება და ბავშვი თავად იწყებს კონტაქტის ძიებას.

მითი 4. ბავშვი ყველაფერს „კანფეტისთვის“ გააკეთებს

ეს, ალბათ, ყველაზე ხშირი კითხვაა. ცენტრის გულწრფელი პასუხი: დიახ, დასაწყისში შეიძლება კანფეტი იყოს. როცა უნარი ჯერ მხოლოდ ყალიბდება, საჭიროა ის, რაც ბავშვს სწორედ ახლა ნამდვილად აძლევს მოტივაციას. დღეს ეს ტკბილეულია, ხვალ საყვარელი თამაში, დროთა განმავლობაში კი შექება და ყურადღება. როგორც კი უნარი გამყარდება, სპეციალისტები თანდათან უფრო ბუნებრივ წახალისებაზე გადადიან.

განმტკიცება ქრთამი არ არის, ის სწავლების ინსტრუმენტია. უფროსებიც ხელფასისთვის მუშაობენ და სხვებს ეხმარებიან, მათ შორის იმისთვისაც, რომ „მადლობა“ გაიგონონ. ბავშვები ამ მხრივ გამონაკლისი არ არიან.

მითი 5. ABA-ში სჯიან

თანამედროვე ABA დადებით განმტკიცებას ეფუძნება, ანუ სასურველი ქცევის წახალისებას. მიზანი არ არის უბრალოდ არასასურველი ქცევის შეჩერება, არამედ ბავშვისთვის ურთიერთქმედების უფრო შესაფერისი გზების სწავლება.

მითი 6. ABA სწრაფად და გარანტირებულად მუშაობს

არა. ეს პროცესია და ყოველ ბავშვს საკუთარი პროგრესი აქვს. შედეგი დამოკიდებულია მეცადინეობების სიხშირეზე, სპეციალისტების კვალიფიკაციაზე, ბავშვის თავისებურებებსა და ოჯახის ჩართულობაზე. ცენტრში ABA-ს პირდაპირ უწოდებენ ინსტრუმენტს და არა ჯადოსნურ ჯოხს: ის შედეგს სისტემური მუშაობისას იძლევა.

და კიდევ ერთი: ABA მხოლოდ აუტიზმის მქონე ბავშვებისთვისაა

ქცევითი პრინციპები უფრო ფართოდ გამოიყენება. ცენტრის სპეციალისტები, მაგალითად, შიშებთან მუშაობაზე ყვებოდნენ, მათ შორის უფროსებში. ყველაზე პატარებისთვის კი არსებობს ABA-ზე დაფუძნებული მიდგომები, მათ შორის ადრეული ჩარევის დენვერის მოდელი, და მეცადინეობა 1,5 წლიდან შეიძლება.

თუ მეთოდთან დაკავშირებით კითხვები დაგრჩათ, შეგიძლიათ ისინი კონსულტაციაზე დასვათ. კარგი სპეციალისტი ყოველთვის აგიხსნით, რომელ უნარზე მუშაობს და რატომ სჭირდება ის ბავშვს.

მითები ABA თერაპიაზე: „წვრთნა“, „კანფეტისთვის“ და მშობლების სხვა შიშები